Karakteristike i modaliteti opštih uslova poslovanja

Vukadinović, Slobodan (2026) Karakteristike i modaliteti opštih uslova poslovanja. In: Liber Amicorum Витомир Г. Поповић. Udruženje pravnika Republike Srpske, Banja Luka, pp. 207-230. ISBN 978-99976-198-4-6

Text Karakteristike i modaliteti opstih uslovaSV2026.pdf - Published Version Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial No Derivatives. Download (302kB)

Abstract

Rad polazi od uočavanja da je savremeni pravni promet obeležen širokom i sve intenzivnijom primenom opštih uslova poslovanja. U radu se razmatra normativni odnos opštih uslova poslovanja i zakonskih normi, ukazujući da oni moraju biti u skladu sa imperativnim pravilima i javnim poretkom, dok u odnosu na dispozitivne norme mogu imati supstitucioni i/ili dopunski efekat. Posebna pažnja posvećena je terminološkoj raznolikosti u domaćoj i uporednoj literaturi, kao i potrebi razgraničenja opštih uslova poslovanja od srodnih instituta. Na osnovu analize pravne teorije i poslovne prakse, u centralnom delu rada je identifikovano i sistematizovano četrnaest ključnih karakteristika opštih uslova poslovanja: (1) pisana forma; (2) unapred formulisani sadržaj; (3) postojanje i važenje nezavisno od konkretnog ugovora; (4) po pravilu fizička odvojenost od ugovornog obrasca; (5) mogućnost primene na više vrsta i modaliteta ugovora; (6) činjenica da sami po sebi ne predstavljaju tip ugovora već sistem klauzula koje se uključuju u konkretan ugovorni odnos; (7) opštost, apstraktnost i namenjenost neograničenom broju situacija i subjekata; (8) sistemski karakter i obuhvat; (9) relativna stalnost; (10) izraz poslovne politike kreatora; (11) funkcija privatnog kodeksa i dopunskih pravila; (12) često isključenje pregovora u praksi; (13) potencijalno svojstvo opšte i stalne ponude ili poziva da se učini ponuda; i (14) svojstvo privatne kodifikacije i izvora autonomnog prava trgovine kojim se u konkretnom odnosu zamenjuje primena dispozitivnih zakonskih normi. Rad kritički preispituje tezu o nužnoj povezanosti opštih uslova poslovanja sa ekonomskom superiornošću, ističući da je njihova savremena funkcija pre svega u racionalizaciji ugovaranja. Razmatraju se i modaliteti pojavnih oblika opštih uslova poslovanja i načini upoznavanja sa njihovom sadržinom. U zaključku, opšti uslovi poslovanja definišu se kao sistem pisanih pravila koja jedna strana predlaže svojim potencijalnim saugovaračima kao podobne da, uključenjem u ugovor, u celosti ili određenom delu, urede buduće ugovorne odnose, tj. postanu izvor pravila za regulisanje međusobnih prava i obaveza, nezavisno od toga ko ih je sastavio i na koji način su objavljeni.

Actions (login required)

View Item